माहितीचा अधिकार
माहितीचा अधिकार अधिनियम २००५ (RTI Act 2005) च्या कलम ४(१)(ख) नुसार प्रत्येक सार्वजनिक प्राधिकरणाला १७ मुद्यांची माहिती (प्रशासन, रचना, कर्तव्ये, निर्णय प्रक्रिया, कर्मचारी, अर्थसंकल्प इ.) स्वयंस्फूर्तीने (suo motu) प्रकाशित करून नागरिकांसाठी उपलब्ध करून देणे बंधनकारक आहे
कलम ४(१)(ख) अंतर्गत १७ बाबींची माहिती:
१. संस्थेची रचना, कार्ये आणि कर्तव्ये: कार्यालयाचे कार्य आणि रचना :-
१. संस्थेची रचना (Organizational Structure):
ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम अंतर्गत स्थापन केलेली स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. ग्रामपंचायतचे प्रमुख घटक खालीलप्रमाणे आहेत –
• सरपंच :-श्री.महेश सुरेश बाष्टे
• उपसरपंच :-सौ.पूजा रामदास डेरे
• ग्रामपंचायत सदस्य :- श्री.गौतम अनंत कदम, श्री.अनंत सखाराम जाधव, श्री.अजिज अहमद आलेकर, सौ.मिनाक्षी मंगेश हेमण, सौ.वैष्णवी विवेक चव्हाण, सौ.राजश्री राजू मेस्त्री, कु.नीता गजानन चव्हाण, श्री.मुलु शंकर पिरदणकर
• ग्रामपंचायत अधिकारी :- श्री.प्रशांत प्रकाश रणखांब
• इतर कर्मचारी
ग्रामपंचायत अधिकारी :- श्री.प्रशांत प्रकाश रणखांब
ग्रामपंचायत शिपाई:- श्री.नरेंद्र मनोहर खातू
ग्रामपंचायत लिपिक :- श्री.नागेश सीताराम कुंभार
ग्रामपंचायत संगणक परिचालक :- कु.धनश्री अनिल मोरे
ग्रामपंचायत सफाई कर्मचारी :- श्री.जितेंद्र रामचंद्र कोलथस्कर
ग्रामपंचायत पाणीपुरवठा कर्मचारी :- श्री. किरण रामचंद्र चव्हाण
२. कार्यालयाचे कार्य (Functions of Office):
ग्रामपंचायत कार्यालयामार्फत खालील प्रमुख कामे केली जातात –
• गावातील पाणीपुरवठा व्यवस्था
• स्वच्छता व कचरा व्यवस्थापन
• रस्ते, गटारे व सार्वजनिक बांधकामे
• जन्म, मृत्यू व विवाह नोंदणी
• शासकीय योजना अंमलबजावणी (उदा. PMAY, MGNREGA इ.)
• कर वसुली (घरपट्टी, पाणीपट्टी इ.)
• ग्रामसभा व मासिक सभा आयोजन
३. कर्तव्ये (Duties):
• ग्रामस्थांना मूलभूत सुविधा पुरविणे
• शासनाच्या योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी करणे
• ग्रामसभेचे निर्णय अंमलात आणणे
• आर्थिक व्यवहार पारदर्शक ठेवणे
• नागरिकांच्या तक्रारींचे निराकरण करणे
२. अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचे अधिकार व कर्तव्ये: जबाबदाऱ्या :-
१. सरपंच (Sarpanch):
अधिकार:
• ग्रामपंचायतीच्या कामकाजाचे नेतृत्व करणे
• सभा बोलावणे व अध्यक्षस्थानी राहणे
• विकास कामांना मंजुरी देणे (ठरावानुसार)
कर्तव्ये / जबाबदाऱ्या:
• ग्रामसभेचे निर्णय अंमलात आणणे
• गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी योजना राबविणे
• प्रशासनात पारदर्शकता व उत्तरदायित्व राखणे
२. उपसरपंच (Deputy Sarpanch):
अधिकार:
• सरपंच अनुपस्थितीत कामकाज पाहणे
कर्तव्ये:
• सरपंचांना सहकार्य करणे
• आवश्यकतेनुसार ग्रामपंचायत कामकाज चालविणे
३. ग्रामपंचायत सदस्य (Members):
अधिकार:
• सभेत सहभाग व मत मांडण्याचा अधिकार
• विकास कामांबाबत सूचना देणे
कर्तव्ये:
• ग्रामस्थांचे प्रतिनिधित्व करणे
• ग्रामसभेत सक्रिय सहभाग घेणे
• सार्वजनिक कामांवर देखरेख ठेवणे
४. ग्रामसेवक / ग्रामविकास अधिकारी:
अधिकार:
• प्रशासकीय कामकाज हाताळणे
• नोंदी व कागदपत्रे राखणे
कर्तव्ये:
• ग्रामपंचायतीचे दैनंदिन प्रशासन चालविणे
• योजना अंमलबजावणी व अहवाल सादर करणे
• कर वसुली व लेखा व्यवस्थापन
• सभांचे इतिवृत्त तयार करणे
५. संगणक परिचालक (Computer Operator):
कर्तव्ये:
• ऑनलाईन कामकाज (जन्म-मृत्यू नोंद, योजना डेटा)
• शासन पोर्टलवर माहिती अपडेट करणे
• RTI व वेबसाईट संबंधित माहिती अपलोड करणे
६. इतर कर्मचारी (पाणीपुरवठा / स्वच्छता):
कर्तव्ये:
• पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवणे
• स्वच्छता व कचरा व्यवस्थापन
• सार्वजनिक ठिकाणांची देखभाल
३. निर्णय घेण्याची कार्यपद्धती: पर्यवेक्षण आणि उत्तरदायित्व प्रणाली :-
१. निर्णय घेण्याची कार्यपद्धती (Decision Making Process):
• ग्रामपंचायतीचे सर्व महत्त्वाचे निर्णय ग्रामसभा व मासिक सभेत घेतले जातात.
• कोणत्याही विकास कामासाठी प्रस्ताव सादर केला जातो.
• प्रस्तावावर चर्चा करून बहुमताने ठराव मंजूर केला जातो.
• मंजूर ठरावानुसार पुढील प्रशासकीय कार्यवाही केली जाते.
• आर्थिक बाबींसाठी अंदाजपत्रक व निधी उपलब्धतेनुसार निर्णय घेतले जातात.
________________________________________
२. कार्यपद्धतीतील स्तर (Levels of Decision Making):
• ग्रामसभा: सर्वोच्च निर्णय घेणारी संस्था
• ग्रामपंचायत सभा: दैनंदिन व विकास कामांबाबत निर्णय
• सरपंच व ग्रामसेवक: ठरावानुसार अंमलबजावणी
________________________________________
३. पर्यवेक्षण प्रणाली (Supervision Mechanism):
• सरपंच व उपसरपंच कामकाजावर देखरेख ठेवतात
• ग्रामपंचायत सदस्य कामांची पाहणी करतात
• गटविकास अधिकारी (BDO) व पंचायत समिती स्तरावरून निरीक्षण
• जिल्हा परिषद व इतर शासकीय यंत्रणांकडून वेळोवेळी तपासणी
________________________________________
४. उत्तरदायित्व प्रणाली (Accountability):
• ग्रामपंचायत ग्रामसभेसमोर उत्तरदायी आहे
• आर्थिक व्यवहारांचे लेखापरीक्षण (Audit) केले जाते
• शासनाच्या नियमांनुसार कामकाज करणे बंधनकारक
• नागरिकांच्या तक्रारींचे निवारण करण्याची जबाबदारी
• माहितीचा अधिकार अधिनियम अंतर्गत माहिती देणे बंधनकारक
४. कार्य पार पाडण्यासाठी मानके: (Norms for functioning)
१. सामान्य प्रशासनिक मानके:
• ग्रामपंचायतीचे कामकाज शासनाच्या नियम, अधिनियम व परिपत्रकांनुसार केले जाते.
• सर्व निर्णय ग्रामसभा व ग्रामपंचायत सभेच्या ठरावानुसार घेतले जातात.
• कामकाजामध्ये पारदर्शकता व उत्तरदायित्व राखले जाते.
२. सेवा देण्याची वेळ मर्यादा (Time Limits):
• जन्म / मृत्यू नोंद प्रमाणपत्र: साधारण ७ दिवसांत
• दाखले (निवास, उत्पन्न इ.): ७ ते १५ दिवसांत
• तक्रार निवारण: प्राप्त झाल्यानंतर शक्य तितक्या लवकर / नियमानुसार
३. आर्थिक मानके (Financial Norms):
• खर्च मंजूर अंदाजपत्रक व उपलब्ध निधीनुसार केला जातो
• सर्व आर्थिक व्यवहार लेखा नियमांनुसार व नोंदी ठेवून केले जातात
• वेळोवेळी लेखापरीक्षण (Audit) केले जाते
४. विकास कामांची अंमलबजावणी:
• मंजूर अंदाजपत्रक व तांत्रिक मानकांनुसार कामे केली जातात
• कामांची गुणवत्ता व वेळेत पूर्णता सुनिश्चित केली जाते
• संबंधित अधिकाऱ्यांकडून तपासणी व प्रमाणन केले जाते
५. कर्मचारी कामकाज मानके:
• कर्मचारी नियमानुसार वेळेत उपस्थित राहून काम करतात
• प्रत्येक कर्मचारी आपापल्या जबाबदाऱ्या पार पाडतो
• शासकीय आदेश व सूचनांचे पालन करणे बंधनकारक
६. नागरिक सेवा मानके:
• नागरिकांना नम्र व तत्पर सेवा देणे
• आवश्यक माहिती उपलब्ध करून देणे
• तक्रारींचे योग्य निवारण करणे
५. नियम व नियमावली: कार्यालयीन कामकाजाचे नियम, नियम, सूचना व मॅन्युअल
१. अधिनियम (Acts):
• महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, 1958
• माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005
• महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम, 1961
• जन्म व मृत्यू नोंदणी अधिनियम, 1969
२. नियम व नियमावली (Rules & Regulations):
• महाराष्ट्र ग्रामपंचायत (लेखा व लेखापरीक्षण) नियम
• महाराष्ट्र ग्रामपंचायत (कर वसुली) नियम
• महाराष्ट्र ग्रामपंचायत कर्मचारी सेवा नियम
• विविध शासकीय योजना मार्गदर्शक तत्त्वे
३. शासन निर्णय (GR) व परिपत्रके (Circulars):
• महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागाचे शासन निर्णय
• जिल्हा परिषद व पंचायत समिती स्तरावरील परिपत्रके
• केंद्र शासनाच्या संबंधित योजना मार्गदर्शक सूचना
४. मॅन्युअल व हँडबुक (Manuals & Handbooks):
• ग्रामपंचायत कार्यालयीन कामकाज मार्गदर्शक पुस्तिका
• लेखा व नोंदवही व्यवस्थापन मॅन्युअल
• ई-गव्हर्नन्स प्रणाली वापर मार्गदर्शक
५. इतर सूचना (Other Instructions):
• वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडून वेळोवेळी दिलेल्या सूचना
• लेखापरीक्षण व तपासणी अहवालातील निर्देश
• शासनाच्या विविध योजनांबाबतच्या मार्गदर्शक सूचना
६. अभिलेख: कार्यालयातील दस्तऐवजांची वर्गवारी आणि उपलब्ध अभिलेखांचे प्रकार
१. प्रशासकीय अभिलेख (Administrative Records):
• ग्रामसभा व ग्रामपंचायत सभेची इतिवृत्त पुस्तके
• ठराव नोंदवही (Resolution Register)
• पत्रव्यवहार नोंदवही (Inward / Outward Register)
• कर्मचारी सेवा पुस्तिका
२. आर्थिक अभिलेख (Financial Records):
• रोकड वह्या (Cash Book)
• अंदाजपत्रक (Budget) व खर्च नोंदी
• कर वसुली नोंदी (घरपट्टी, पाणीपट्टी)
• लेखापरीक्षण अहवाल (Audit Reports)
३. विकास कामांचे अभिलेख (Development Works Records):
• कामांचे अंदाजपत्रक (Estimate Files)
• कामाचे आदेश (Work Orders)
• मोजमाप पुस्तिका (Measurement Book – MB)
• पूर्णता प्रमाणपत्रे (Completion Certificates)
४. योजना व लाभार्थी अभिलेख (Scheme & Beneficiary Records):
• शासकीय योजनांची लाभार्थी यादी (उदा. PMAY, MGNREGA)
• अर्ज व मंजुरी कागदपत्रे
• प्रगती अहवाल (Progress Reports)
५. नागरी नोंदी (Civic Records):
• जन्म, मृत्यू व विवाह नोंदणी रजिस्टर
• घर नोंदणी व मालमत्ता नोंदी
• गाव नकाशे व मालमत्ता तपशील
६. डिजिटल अभिलेख (Digital Records):
• संगणक प्रणालीमध्ये जतन केलेली माहिती
• शासन पोर्टलवरील नोंदी (e-GramSwaraj, Aaple Sarkar इ.)
• स्कॅन केलेली कागदपत्रे
७. इतर अभिलेख (Other Records):
• न्यायालयीन प्रकरणांची कागदपत्रे (असल्यास)
• तक्रार नोंदवही (Complaint Register)
• विविध परवाने व परवानग्या संबंधित अभिलेख
७. नागरिकांना सेवा: सल्लागार समित्या किंवा सार्वजनिक सहभागाची तरतूद
१. नागरिकांचा सहभाग (Public Participation):
• ग्रामसभेमार्फत नागरिकांना थेट निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होण्याची संधी दिली जाते.
• ग्रामसभेत विकास कामे, योजना व धोरणांवर चर्चा करून सूचना व आक्षेप नोंदविता येतात.
• ग्रामस्थांच्या सूचनांचा विचार करून ठराव मंजूर केले जातात.
२. सल्लागार समित्या (Advisory Committees):
• ग्रामपंचायत स्तरावर विविध विषयांसाठी समित्या गठीत केल्या जातात, उदा.:
o पाणीपुरवठा समिती
o स्वच्छता समिती
o शिक्षण समिती
o महिला व बालविकास समिती
• या समित्या संबंधित विषयांवर मार्गदर्शन व शिफारसी करतात.
३. सार्वजनिक सूचना व पारदर्शकता:
• ग्रामसभा व बैठकींची सूचना सार्वजनिक ठिकाणी व नोटीस बोर्डवर प्रसिद्ध केली जाते.
• महत्त्वाचे निर्णय व योजना नागरिकांसमोर जाहीर केल्या जातात.
४. तक्रार व सूचना निवारण प्रणाली:
• नागरिकांकडून तक्रारी व सूचना लेखी किंवा मौखिक स्वरूपात स्वीकारल्या जातात.
• प्राप्त तक्रारींचे नियमानुसार निराकरण केले जाते.
५. इतर सहभागाचे माध्यम:
• शासकीय योजना राबविताना लाभार्थी निवड प्रक्रियेत पारदर्शकता राखली जाते
• सामाजिक लेखापरीक्षण (Social Audit) द्वारे नागरिकांचा सहभाग सुनिश्चित केला जातो
८. समित्यांची माहिती: बैठका आणि निर्णय प्रक्रिया (मिनिट्स)
१. समित्यांची माहिती (Details of Committees):
ग्रामपंचायत स्तरावर विविध विषयांसाठी खालीलप्रमाणे समित्या गठीत केल्या जातात –
• पाणीपुरवठा समिती
• स्वच्छता व आरोग्य समिती
• शिक्षण समिती
• महिला व बालविकास समिती
• बांधकाम / विकास कामे समिती
• इतर आवश्यकता अनुसार गठीत समित्या
२. समित्यांच्या बैठका (Meetings):
• समित्यांच्या बैठका आवश्यकतेनुसार नियमितपणे घेतल्या जातात
• बैठकीची सूचना संबंधित सदस्यांना पूर्वी दिली जाते
• बैठकीत विषयांवर चर्चा करून निर्णय घेतले जातात
३. निर्णय प्रक्रिया (Decision Making in Committees):
• समितीतील सदस्यांच्या चर्चेनंतर बहुमताने निर्णय घेतले जातात
• समितीच्या शिफारसी ग्रामपंचायत सभेसमोर मांडल्या जातात
• अंतिम मंजुरी ग्रामपंचायत / ग्रामसभेद्वारे दिली जाते
४. बैठकींचे इतिवृत्त (Minutes of Meetings):
• प्रत्येक बैठकीचे इतिवृत्त (Minutes) लेखी स्वरूपात तयार केले जाते
• इतिवृत्तामध्ये उपस्थित सदस्य, विषय व घेतलेले निर्णय नमूद केले जातात
• संबंधित अध्यक्ष व सदस्यांच्या स्वाक्षऱ्या घेतल्या जातात
• इतिवृत्त नोंदवहीत सुरक्षित ठेवले जाते
५. सार्वजनिक उपलब्धता (Public Access):
• समित्यांच्या बैठकींचे इतिवृत्त आवश्यकतेनुसार नागरिकांना पाहण्यासाठी उपलब्ध करून दिले जाते
• माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 अंतर्गत माहिती मिळवता येते
९. कर्मचारी डिरेक्टरी: अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांची यादी
ग्रामपंचायत अधिकारी :- श्री.प्रशांत प्रकाश रणखांब
ग्रामपंचायत शिपाई:- श्री.नरेंद्र मनोहर खातू
ग्रामपंचायत लिपिक :- श्री.नागेश सीताराम कुंभार
ग्रामपंचायत संगणक परिचालक :- कु.धनश्री अनिल मोरे
ग्रामपंचायत सफाई कर्मचारी :- श्री.जितेंद्र रामचंद्र कोलथस्कर
ग्रामपंचायत पाणीपुरवठा कर्मचारी :- श्री. किरण रामचंद्र चव्हाण
१०. वेतन रचना: अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचे मासिक वेतन व नुकसानभरपाई
१. सरपंच:
• मानधन: शासनाने निश्चित केलेल्या दरानुसार
• इतर भत्ते: नियमांनुसार लागू
२. उपसरपंच:
• मानधन: शासन नियमानुसार
३. ग्रामपंचायत सदस्य:
• बैठक भत्ता: प्रति बैठक शासन नियमानुसार
४. ग्रामसेवक / ग्रामविकास अधिकारी:
• वेतन: शासनाच्या वेतनश्रेणीनुसार (Pay Scale)
• भत्ते: महागाई भत्ता, घरभाडे भत्ता इ.
५. संगणक परिचालक:
• मानधन / वेतन: करारनिहाय किंवा शासन नियमानुसार
६. इतर कर्मचारी (पाणीपुरवठा / स्वच्छता):
• वेतन / मानधन: ग्रामपंचायत ठराव व शासन नियमांनुसार
७. नुकसानभरपाई / इतर देयके (Compensation):
• प्रवास भत्ता (TA/DA): लागू नियमांनुसार
• विशेष भत्ते: शासन निर्णयानुसार
११. अर्थसंकल्प: प्रत्येक विभागाला मंजूर झालेला निधी व खर्चाचा तपशील
१. अर्थसंकल्पाचा आढावा (Budget Overview):
• ग्रामपंचायतीचा वार्षिक अर्थसंकल्प ग्रामपंचायत सभेमध्ये मंजूर केला जातो
• अर्थसंकल्पामध्ये अपेक्षित उत्पन्न व नियोजित खर्चाचा समावेश असतो
२. उत्पन्नाचे स्रोत (Sources of Income):
• शासन अनुदान (केंद्र व राज्य योजना)
• कर वसुली (घरपट्टी, पाणीपट्टी, इतर कर)
• विविध शुल्क व परवाने
• इतर उत्पन्न (दान, दंड, इ.)
३. विभागनिहाय निधी वाटप (Department-wise Allocation):
• पाणीपुरवठा विभाग
• स्वच्छता व आरोग्य विभाग
• बांधकाम व विकास कामे
• शिक्षण व सामाजिक योजना
• प्रशासकीय खर्च
४. खर्चाचा तपशील (Expenditure Details):
• विकास कामांवरील खर्च (रस्ते, गटारे, पाणीपुरवठा)
• कर्मचारी वेतन व मानधन
• कार्यालयीन खर्च
• योजना अंमलबजावणी खर्च
५. निधी वापराचे निरीक्षण (Monitoring of Funds):
• खर्च मंजूर अंदाजपत्रकानुसार केला जातो
• नियमित लेखा नोंदी ठेवण्यात येतात
• वेळोवेळी लेखापरीक्षण (Audit) केले जाते
६. सार्वजनिक माहिती (Public Disclosure):
• अर्थसंकल्प व खर्चाचा तपशील ग्रामसभेत सादर केला जातो
• आवश्यकतेनुसार नागरिकांना माहिती उपलब्ध करून दिली जाते
• माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 अंतर्गत तपशील मिळवता येतो
???? टीप: अद्ययावत अर्थसंकल्प व खर्चाचा तपशील ग्रामपंचायत कार्यालयात उपलब्ध आहे.
१२. अनुदान कार्यक्रम: अनुदानाचे वाटप आणि लाभार्थ्यांची माहिती
१. योजना माहिती (Details of Subsidy Programmes):
• प्रधानमंत्री आवास योजना (PMAY)
• महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGA)
• स्वच्छ भारत मिशन (SBM)
• जल जीवन मिशन (JJM)
• इतर केंद्र व राज्य शासनाच्या योजना
२. अनुदान वाटप प्रक्रिया (Subsidy Allocation Process):
• शासनाकडून प्राप्त मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार योजना राबविल्या जातात
• पात्र लाभार्थ्यांची निवड नियमानुसार केली जाते
• मंजूर लाभार्थ्यांना टप्प्याटप्प्याने अनुदान वितरित केले जाते
३. लाभार्थ्यांची माहिती (Beneficiary Details):
• लाभार्थ्यांची नावे, पत्ता व पात्रता तपशील नोंदवहीत ठेवले जातात
• योजना निहाय लाभार्थी यादी तयार केली जाते
• आवश्यकतेनुसार ही माहिती सार्वजनिक केली जाते
४. पारदर्शकता व नियंत्रण (Transparency & Monitoring):
• लाभार्थी निवड प्रक्रियेत पारदर्शकता राखली जाते
• ग्रामसभा व सामाजिक लेखापरीक्षणाद्वारे तपासणी केली जाते
• संबंधित अधिकाऱ्यांकडून वेळोवेळी निरीक्षण
५. सार्वजनिक उपलब्धता (Public Access):
• लाभार्थी यादी ग्रामपंचायत कार्यालयात व नोटीस बोर्डवर उपलब्ध
• माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 अंतर्गत तपशील मिळवता येतो
???? टीप: सर्व योजना व लाभार्थी यादी वेळोवेळी अद्ययावत केली जाते.
१३. परवाने/सवलती: परवाने किंवा अधिकृतता प्राप्तकर्त्यांची माहिती
१. परवाने व अधिकृतता प्रकार (Types of Permits/Authorisations):
• पाणी जोडणी परवाना (Water Connection)
• इतर स्थानिक आवश्यकतेनुसार परवाने
२. परवाना देण्याची प्रक्रिया (Procedure):
• अर्जदाराने निर्धारित नमुन्यात अर्ज सादर करणे
• आवश्यक कागदपत्रांची तपासणी
• नियमांनुसार पात्रता पडताळणी
• संबंधित प्राधिकाऱ्यांची मंजुरी
• परवाना जारी करणे
३. लाभार्थी / प्राप्तकर्त्यांची माहिती (Recipients Details):
• परवाना धारकाचे नाव व पत्ता
• परवान्याचा प्रकार व कालावधी
• मंजुरी दिनांक व क्रमांक
• संबंधित नोंदवहीत माहिती ठेवली जाते
४. पारदर्शकता व नोंद (Transparency & Records):
• सर्व परवाने व सवलतींची नोंद कार्यालयात ठेवली जाते
• नियमांनुसार तपासणी व नियंत्रण ठेवले जाते
• आवश्यकतेनुसार माहिती सार्वजनिक केली जाते
५. सार्वजनिक उपलब्धता (Public Access):
• परवाना प्राप्तकर्त्यांची माहिती ग्रामपंचायत कार्यालयात उपलब्ध
• माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 अंतर्गत तपशील मिळवता येतो
१४. माहितीचे इलेक्ट्रॉनिक स्वरूप: संगणकीकृत माहिती
१. संगणकीकृत नोंदी (Computerized Records):
• जन्म, मृत्यू व विवाह नोंदणी माहिती
• मालमत्ता व घरपट्टी नोंदी
• ग्रामपंचायत सभा व ठराव नोंदी
२. शासन पोर्टलवरील माहिती (Government Portals):
• e-GramSwaraj प्रणालीतील ग्रामपंचायत माहिती
• Aaple Sarkar पोर्टलवरील सेवा माहिती
• विविध शासकीय योजनांची ऑनलाइन नोंद
३. डिजिटल दस्तऐवज (Digital Documents):
• स्कॅन केलेली कागदपत्रे (PDF स्वरूपात)
• अहवाल, अंदाजपत्रक व लेखा माहिती
• परवाने व प्रमाणपत्रांची डिजिटल नोंद
४. माहिती साठवण व व्यवस्थापन (Storage & Management):
• संगणक व डिजिटल माध्यमांमध्ये माहिती सुरक्षित ठेवली जाते
• आवश्यकतेनुसार डेटा बॅकअप घेतला जातो
• अधिकृत व्यक्तींनाच प्रवेश दिला जातो
५. नागरिकांसाठी उपलब्धता (Public Access):
• काही माहिती ग्रामपंचायत वेबसाईट / पोर्टलवर उपलब्ध
• आवश्यकतेनुसार नागरिकांना डिजिटल स्वरूपात माहिती दिली जाते
• माहितीचा अधिकार अधिनियम 2005 अंतर्गत माहिती मिळवता येते
१५. माहिती केंद्र: ग्रंथालय किंवा वाचनकक्ष, अभ्यागतांसाठी खुले तास.
१. माहिती केंद्र / वाचन सुविधा (Information Centre / Reading Room):
• ग्रामपंचायत कार्यालयात नागरिकांसाठी आवश्यक माहिती उपलब्ध करून देण्यासाठी व्यवस्था करण्यात आलेली आहे
• उपलब्ध असल्यास, ग्रंथालय / वाचनकक्षामध्ये शासन निर्णय, योजना माहिती, नोंदवही व इतर कागदपत्रे पाहण्याची सुविधा उपलब्ध आहे
२. उपलब्ध सुविधा (Facilities Available):
• RTI संबंधित माहिती व अर्ज नमुने
• विविध शासकीय योजनांची माहिती पुस्तिका
• ग्रामपंचायत अभिलेख पाहण्यासाठी जागा
• आवश्यकतेनुसार मार्गदर्शन सुविधा
३. अभ्यागतांसाठी खुले तास (Working Hours for Visitors):
• कार्यालयीन वेळेत नागरिकांना माहिती पाहण्यासाठी परवानगी दिली जाते
• साधारण कार्यालयीन वेळ:
o सकाळी १०:०० ते सायंकाळी ५:४५ (शासन नियमानुसार)
• शनिवार, रविवार व शासकीय सुट्टीच्या दिवशी कार्यालय बंद राहते
४. माहिती मिळविण्याची प्रक्रिया (Access Procedure):
• नागरिकांनी संबंधित अधिकाऱ्यांकडे विनंती करून अभिलेख पाहू शकतात
• आवश्यक असल्यास RTI अर्जाद्वारे माहिती मिळवता येते
५. संपर्क (Contact for Information):
• ग्रामसेवक / संबंधित अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधावा
• कार्यालयात प्रत्यक्ष भेट देऊन माहिती मिळवता येते
टीप: सुविधा उपलब्धतेनुसार व स्थानिक परिस्थितीनुसार बदलू शकतात.
१६. जन माहिती अधिकारी (PIO): जन माहिती अधिकारी, सहाय्यक जन माहिती अधिकारी आणि अपिलीय प्राधिकारांची नावे व पद
१. जन माहिती अधिकारी (Public Information Officer – PIO):
• नाव: श्री.प्रशांत प्रकाश रणखांब
• पद: ग्रामपंचायत अधिकारी
• कार्यालयाचा पत्ता: मु.पो.माखजन
• संपर्क क्रमांक: ७३१८००१८००
२. प्रथम अपिलीय प्राधिकारी (First Appellate Authority – FAA):
• नाव: श्री.पंकज जयवंत निकम
• पद: विस्तार अधिकारी
• कार्यालयाचा पत्ता: पंचायत समिती संगमेश्वर (देवरुख)
• संपर्क क्रमांक: ९८३४१४५९९२
४. जबाबदाऱ्या (Duties):
• PIO: माहिती अर्ज स्वीकारणे व नियमानुसार माहिती पुरविणे
• APIO: अर्ज स्वीकारून PIO कडे पाठविणे
• FAA: अपील प्राप्त झाल्यास त्यावर निर्णय देणे
५. नागरिकांसाठी सूचना:
• माहितीचा अर्ज संबंधित PIO / APIO कडे सादर करावा
• माहिती न मिळाल्यास किंवा असमाधानकारक असल्यास FAA कडे अपील करता येते
१७. इतर माहिती: विहित केलेली इतर माहिती
ग्रामपंचायत कार्यालयाशी संबंधित इतर उपयुक्त व आवश्यक माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
१. नागरिकांसाठी उपलब्ध सेवा:
• जन्म, मृत्यू व विवाह प्रमाणपत्रे
• विविध दाखले (निवास, उत्पन्न, रहिवासी इ.)
• कर वसुली व संबंधित सेवा
• शासकीय योजनांबाबत मार्गदर्शन
२. तक्रार निवारण प्रणाली:
• नागरिकांच्या तक्रारी लेखी / मौखिक स्वरूपात स्वीकारल्या जातात
• तक्रारींचे नियमानुसार निवारण केले जाते
• आवश्यकतेनुसार वरिष्ठ स्तरावर पाठपुरावा केला जातो
३. पारदर्शकता उपाय (Transparency Measures):
• सर्व महत्त्वाचे निर्णय ग्रामसभेत जाहीर केले जातात
• नोटीस बोर्डवर माहिती प्रसिद्ध केली जाते
• आवश्यक माहिती वेबसाईट / पोर्टलवर उपलब्ध करून दिली जाते
४. माहिती अद्ययावत करणे:
• RTI 4(1)(b) अंतर्गत माहिती वेळोवेळी अद्ययावत केली जाते
• नवीन योजना, निर्णय व बदल समाविष्ट केले जातात
५. संपर्क व मदत:
• ग्रामपंचायत अधिकारी / संबंधित अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून माहिती मिळवता येते
• कार्यालयात प्रत्यक्ष भेट देऊन मार्गदर्शन घेतले जाऊ शकते
६. इतर विशेष बाबी:
• शासनाच्या नवीन योजना व उपक्रमांची माहिती.
• सामाजिक उपक्रम व गाव विकास कार्यक्रम.
• आवश्यकतेनुसार इतर माहिती समाविष्ट केली जाऊ शकते.
